Možda ste ih prvi put primijetili na fotografiji ili u retrovizoru auta – tanke okomite linije iznad gornje usne, zbog kojih cijelo područje izgleda naborano, gotovo kao “harmonika” ili mala torbica. Ove bore iznad usana nisu samo estetska sitnica; mnogim ženama i muškarcima narušavaju samopouzdanje jer licu daju umoran ili “stroži” izraz. Dobra vijest je da se mogu značajno ublažiti, a u nekim slučajevima skoro u potpunosti izgladiti – ali prvo treba razumjeti zašto nastaju.
Šta su zapravo “bore iznad usana poput torbice”?
Ove bore se najčešće nazivaju vertikalne bore gornje usne, pušačke bore ili perioralne bore. Riječ je o:
- Okomitim linijama koje se protežu od ruba gornje usne prema nosu
- Finim, ali brojnim borama koje mogu dati dojam “naborane torbice”
- Borama koje su posebno vidljive kada:
- stisneš usne
- piješ na slamku
- izgovaraš samoglasnike (npr. “u” ili “o”)
Iako se često povezuju sa starijom dobi, ove bore se mogu pojaviti već nakon 30-e, posebno ako postoji kombinacija genetske sklonosti i životnih navika koje ubrzavaju starenje kože.
Zašto nastaju bore iznad usana – glavni uzroci
Bore iznad usana nikada ne nastaju “preko noći”. One su rezultat niza procesa koji se dešavaju u koži i mišićima lica tokom godina. Najvažniji faktori su:
1. Gubitak kolagena i elastičnosti kože
Od otprilike 25. godine, naše tijelo svake godine proizvodi nešto manje kolagena. Kolagen i elastin su vlakna koja koži daju čvrstoću i elastičnost. Kada ih je manje:
- koža postaje tanja
- lakše se “lomi” pri ponavljanim pokretima
- sporije se vraća u prvobitni položaj
Područje iznad usana posebno je osjetljivo jer je koža tu prirodno tanja i s manje lojnih žlijezda, pa se brže isušuje i stari.
2. Mimikra i ponavljani pokreti usana
Svaki put kad govoriš, smiješ se, piješ iz slamke ili stisneš usne, aktivira se snažan kružni mišić oko usta (musculus orbicularis oris). On funkcionira poput elastične gumice. S godinama, uz manje kolagena u koži iznad njega, isti pokret ostavlja:
- sitne nabore koji se isprva vide samo pri govoru
- kasnije stalne linije koje ostaju i dok lice miruje
To je isti princip kao kod “smijalica” oko očiju – ponavljanje istog pokreta na istom, oslabljenom tkivu.
3. Pušenje – jedan od najvećih krivaca
Ne zovu se bez razloga i “pušačke bore”. Pušenje djeluje dvostruko:
- Mehanički – kod svakog povlačenja dima usne se stisnu u cjevčicu, ponavljajući isti pokret stotinama puta dnevno
- Biološki – nikotin i ostale kemikalije sužavaju krvne žile, smanjuju dotok kisika i hranjivih tvari koži, ubrzavajući razgradnju kolagena
Studije pokazuju da koža pušača može izgledati i do 10 godina starije u odnosu na nepušače iste dobi. Kod dugogodišnjih pušača, bore iznad usana su gotovo pravilo, ne izuzetak.
4. Sunce i UV zračenje
UV zrake oštećuju kolagenska vlakna i ubrzavaju tzv. foto-starenje. Ako ste godinama ljeti bili bez zaštitnog faktora, posebno ako ste često boravili na suncu:
- koža iznad usana brže gubi elastičnost
- pojavljaju se ne samo bore, već i pigmentacije
Područje iznad usana često zaboravimo namazati kremom sa SPF-om, pa se upravo tu promjene vide ranije nego na ostalim dijelovima lica.
